17.9.26
हनुमान जी की दिव्य शक्ति से पाएं Healing और Protection #HanumanJi #Hanum...
🚩नीम करौली बाबा का चमत्कार (सच्ची घटना #facts #bhakti #neemkarolibaba #h...
31.8.26
બોળ ચોથ : ગાય-વાછરડાના નિર્મળ પ્રેમને વંદન કરવાનો પવિત્ર દિવસ
બોળ ચોથ : ગાય-વાછરડાના નિર્મળ પ્રેમને વંદન કરવાનો પવિત્ર દિવસ
+++++++
*ભારતીય સંસ્કૃતિની જીવંત પરંપરા
* શ્રદ્ધાનો શણગાર અને ભક્તિનો રંગ
*તહેવારનો સાચો સંદેશ: જીવદયા અને
નવી પેઢી માટે સંસ્કારનો દિવસ
++++++++
ભારતીય સંસ્કૃતિની સૌથી મોટી વિશેષતા તેની જીવંત પરંપરા છે. અહીં તહેવારો માત્ર આનંદ માટે ઉજવાતા નથી. દરેક તહેવાર પાછળ જીવનનો કોઈ સુંદર સંદેશ હોય છે. આપણા પૂર્વજોએ પ્રકૃતિ, પ્રાણી અને માનવી વચ્ચેના સંબંધને ખૂબ મહત્વ આપ્યું હતું. તેથી જ ગાયને માતાનું સ્થાન મળ્યું. ગાય અને વાછરડાના સંબંધમાં તેમને માતૃત્વની પવિત્રતા દેખાઈ.
શ્રાવણ માસની વદ ચોથ એટલે બોળ ચોથ. ગુજરાતના લોકજીવનમાં આ તહેવારનું આગવું સ્થાન છે. આ દિવસે ગાય અને વાછરડાની પૂજા કરવામાં આવે છે. મહિલાઓ શ્રદ્ધાપૂર્વક વ્રત રાખે છે અને પરિવારના સુખ તથા સંતાનના કલ્યાણ માટે પ્રાર્થના કરે છે. બોળ ચોથ માત્ર ધાર્મિક વિધિ નથી, તે માતાના નિ:સ્વાર્થ પ્રેમ અને જીવદયાની ભાવનાને વંદન કરવાનો દિવસ છે.
શ્રાવણ માસને ભક્તિનો મહિનો માનવામાં આવે છે. મંદિરોમાં ઘંટનાદ ગૂંજે છે અને ઘરોમાં પૂજા-પ્રાર્થનાનું વાતાવરણ હોય છે. આવા પવિત્ર માસમાં આવતી બોળ ચોથ લોકજીવનને વધુ ભાવનાત્મક બનાવે છે.
આ દિવસે સવારથી જ ઘરમાં ધાર્મિક વાતાવરણ જોવા મળે છે. મહિલાઓ સ્નાન કરીને વ્રતનો સંકલ્પ લે છે. ગાય અને વાછરડાને કંકુ, ચોખા અને ફૂલોથી શણગારીને તેમની પૂજા કરે છે. ઘણા પરિવારોમાં બોળ ચોથની કથા સાંભળવાની પરંપરા પણ છે. આ કથા દ્વારા તહેવારનો સાચો અર્થ નવી પેઢી સુધી પહોંચે છે.
ગાય અને વાછરડાનો સંબંધ ખૂબ જ લાગણીસભર હોય છે. વાછરડું હંમેશા પોતાની માતાની આસપાસ ફરતું હોય છે અને ગાય પણ પોતાના વાછરડાની ખૂબ કાળજી રાખે છે.
આ સંબંધમાં માતૃત્વની નિ:સ્વાર્થ લાગણી જોવા મળે છે. બોળ ચોથના દિવસે આ જ લાગણીની પૂજા કરવામાં આવે છે. ગાયને માતાનું સ્થાન આપવાની પરંપરા આપણા સમાજમાં ઘણી જૂની છે. ગામડાના જીવનમાં ગાય પરિવારનો એક મહત્વનો ભાગ હતી. તેના દૂધથી પરિવારનું પોષણ થતું અને તેનું જીવન ખેતી તથા પશુપાલન સાથે જોડાયેલું હતું. તેથી ગાય પ્રત્યેનો આદર માત્ર ધાર્મિક ભાવના નહોતો, તેમાં કૃતજ્ઞતા અને લાગણી પણ હતી.
બોળ ચોથની લોકકથા ગુજરાત-સૌરાષ્ટ્ર અને ઉત્તર ભારતમાં ખૂબ જાણીતી છે. કથા મુજબ એક ઘરમાં સાસુ, વહુ, ગાય અને તેનું વાછરડું રહેતાં હતાં. વાછરડાનું નામ ઘઉંલો હતું.
એક દિવસ સાસુ બહાર જતી વખતે વહુને કામ સોંપીને ગઈ. વહુએ વાતનો ખોટો અર્થ કર્યો. સાસુએ ઘઉંની રસોઈ કરવાનું કહ્યું હતું, પરંતુ વહુ ઘઉંલા વાછરડાને સમજી બેઠી અને અજાણતાં તેને નુકસાન પહોંચાડ્યું. આ ગેરસમજથી સાસુ-વહુ ખૂબ દુ:ખી થયાં.
સાંજે ગાય ઘરે આવી ત્યારે તેણે પોતાના વાછરડાને શોધ્યું. વાછરડું ન દેખાતાં તે વ્યાકુળ બની ગઈ. લોકકથા મુજબ, ગાયની મમતાથી આખરે વાછરડું સહીસલામત મળી આવ્યું અને સાસુ-વહુને ખૂબ આનંદ થયો.
આ વાર્તામાં કેટલીક ચમત્કારિક વાતો છે, જે આજની પેઢીને કદાચ ન માન્યામાં આવે. તેથી તેનો મૂળ સંદેશ સમજવો જરૂરી છે. આ કથા કોઈ દંતકથા ભલે હોય, પણ તે લાખો લોકોની શ્રદ્ધાનું પ્રતીક છે. તેનું કેન્દ્રબિંદુ માતાની મમતા છે. માતાનો પ્રેમ કોઈ ભાષાનો મોહતાજ નથી. માણસ હોય કે પ્રાણી, સંતાન માટેની લાગણી સરખી જ હોય છે.
બોળ ચોથના દિવસે મહિલાઓ વ્રત રાખે છે. કેટલીક જગ્યાએ આખો દિવસ ઉપવાસ કરવામાં આવે છે, તો કેટલીક જગ્યાએ એકટાણું કરવામાં આવે છે.
પરંપરા મુજબ આ દિવસે ઘઉંનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી અને ઘઉંની કોઈ વાનગી બનાવાતી નથી. કેટલાક વિસ્તારોમાં શાક સમારવાનું અને અનાજ દળવાનું પણ ટાળવામાં આવે છે. આ બધા નિયમો લોકકથા સાથે જોડાયેલા છે. જોકે, દરેક વિસ્તાર અને પરિવાર પ્રમાણે આ પરંપરામાં ફેરફાર જોવા મળે છે.
આજે મોબાઈલથી કંટાળેલા ઘણા યુવાનો ભારતીય સંસ્કૃતિના તહેવારોમાં રસ લેવા લાગ્યા છે. તેમાં તેમને એક નવા પ્રકારની શાંતિનો અનુભવ થાય છે. બાળકો પણ આવી કથાઓ શાંતિથી સાંભળે છે, જે એક સારી નિશાની છે.
આ દિવસે ગાય અને વાછરડાને પ્રેમથી શણગારવામાં આવે છે. તેમના કપાળે કંકુ કરવામાં આવે છે, ફૂલ ચઢાવવામાં આવે છે અને આરતી ઉતારવામાં આવે છે. કેટલીક જગ્યાએ બાજરીની ઘૂઘરી જેવી પરંપરાગત વાનગી ધરાવવામાં આવે છે. આ સમગ્ર પ્રસંગમાં દેખાડા કરતાં શ્રદ્ધાનું મહત્વ વધારે છે.
બોળ ચોથ આપણને જીવદયાનો પાઠ ભણાવે છે. ગાયની પૂજા કરવાનો અર્થ માત્ર એક દિવસ ફૂલ ચઢાવવાનો નથી, તેની સાચી સેવા કરવી પણ એટલી જ જરૂરી છે.
આજે શહેરોમાં પણ આ ભાવનાને જીવંત રાખી શકાય છે. તરસ્યા પ્રાણીને પાણી પાવું, ભૂખ્યા જીવને ખાવાનું આપવું અને ઘાયલ પ્રાણીને મદદ કરવી એ પણ જીવદયા જ છે. તહેવારની સાચી ભાવના ત્યારે જ પ્રગટે છે, જ્યારે તે આપણા વર્તનમાં દેખાય.
આજની નવી પેઢી ટેકનોલોજીની દુનિયામાં મોટી થઈ રહી છે. તેને ઘણી પરંપરાઓની જાણ નથી. તેથી વડીલોએ બાળકોને બોળ ચોથની કથા કહેવી જોઈએ, ગાય-વાછરડાના પ્રેમ વિશે સમજાવવું જોઈએ અને જીવદયાનો અર્થ સમજાવવો જોઈએ. આ રીતે આ તહેવાર માત્ર એક દિવસની ઉજવણી ન રહેતાં સંસ્કાર બનીને નવી પેઢીના જીવનમાં ઉતરશે.
બોળ ચોથ શ્રદ્ધાનો, માતૃત્વનો અને પ્રેમને વંદન કરવાનો તહેવાર છે. તે આપણને યાદ અપાવે છે કે માણસનું હૃદય દયાળુ હોવું જોઈએ, પ્રાણીઓ પ્રત્યે કરુણા અને પરિવાર પ્રત્યે લાગણી હોવી જોઈએ. ગાયની આંખોમાં દેખાતી મમતા અને વાછરડાની નિર્દોષતા આપણને જીવનનો
સૌથી સરળ અને સાચો પાઠ શીખવે છે.
સુરેશ ભટ્ટ
30.8.26
YouTube વિડિયો
નીચે આપેલો વિડિયો YouTube પરથી સીધો એમ્બેડ કરવામાં આવ્યો છે. તમે તેમાં તમારો વિડિયો ID મૂકી શકો છો.
https://www.youtube.com/watch?v=abcd1234,
તો વિડિયો ID abcd1234 થશે.
YouTube વિડિયો
https://www.youtube.com/watch?v=abcd1234,
તો વિડિયો ID abcd1234 થશે.
જીમમાં જીવનું જોખમ - શું વધુ પડતી કસરત હાર્ટ એટેકનું કારણ બને છે?
૧. નૌગાંવની હચમચાવી નાખતી ઘટના
આસામના નૌગાંવમાં બનેલી એક ઘટનાએ આખા દેશને હચમચાવી દીધો છે. સીસીટીવી ફૂટેજમાં સ્પષ્ટ દેખાય છે કે ડૉક્ટર શાહીન રહેમાન જીમમાં ઘૂંટણિયે બેસીને કેબલ ક્રોસઓવર એક્સરસાઇઝ કરી રહ્યા હતા અને અચાનક મોંના બળે નીચે પડી ગયા. થોડી જ ક્ષણોમાં તેમનું મોત થયું. કારણ હતું - અચાનક આવેલો હાર્ટ એટેક. એક ડૉક્ટર, જે પોતે સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન રાખતો હોય, તેનું જીમમાં જ મોત થાય એ ઘટના અનેક સવાલો ઉભા કરે છે.
૨. શું વધુ પડતી કસરતથી હાર્ટ એટેક આવે?
આ સવાલનો જવાબ હા અને ના બંનેમાં છે. મુંબઈની સર એચ.એન. રિલાયન્સ હોસ્પિટલના સ્પોર્ટ્સ મેડિસિન વિભાગના ડાયરેક્ટર ડૉ. આશિષ કોન્ટ્રાક્ટરનું કહેવું છે કે "વધુ પડતી કસરત સીધી રીતે હાર્ટ એટેકનું કારણ નથી બનતી." તેમના મતે, કસરત માત્ર એક ટ્રિગર તરીકે કામ કરે છે.
બીજી તરફ, યુનિવર્સિટી ઓફ ક્વીન્સલેન્ડ સહિતના અભ્યાસો કહે છે કે લાંબા સમય સુધી સતત ભારે એન્ડ્યોરન્સ એક્સરસાઇઝ હૃદયમાં અનિયમિત ધબકારા એટલે કે એરિથમિયા પેદા કરી શકે છે, જે ગંભીર કિસ્સામાં હાર્ટ એટેક તરફ દોરી જાય છે.
૩. અચાનક હાર્ટ એટેક કેમ આવે છે? - વિજ્ઞાન શું કહે છે?
અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશન (AHA) અને અનેક કાર્ડિયોલોજી જર્નલના અભ્યાસો મુજબ, કસરત દરમિયાન હાર્ટ એટેકનું મુખ્ય કારણ Occult Heart Disease એટલે કે છુપાયેલી હૃદયની બીમારી છે.
જ્યારે આપણે તીવ્ર કસરત કરીએ છીએ, ત્યારે હૃદય પર લોડ વધી જાય છે, બ્લડ પ્રેશર અને હાર્ટ રેટ એકદમ વધી જાય છે. જો ધમનીમાં પહેલેથી ૭૦-૮૦% બ્લોકેજ હોય, તો આ અચાનક વધેલા દબાણથી પ્લાક તૂટી શકે છે અને લોહીનો ગઠ્ઠો બની જાય છે.
૪. આજના યુવાનોમાં વધતું જોખમ
કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ડૉ. હનુમંથ રેડ્ડીએ ચેતવણી આપી હતી કે યુવાનોમાં અચાનક ભારે વર્કઆઉટ કરવાથી હૃદયની બીમારીઓ વધી રહી છે. આજકાલ સોશિયલ મીડિયાના પ્રભાવમાં આવીને ૨૦-૩૦ વર્ષના યુવાનો એક મહિનામાં બોડી બનાવવા માટે સ્ટેરોઇડ, પ્રી-વર્કઆઉટ સપ્લિમેન્ટ અને અતિશય હેવી લિફ્ટિંગ કરે છે. શરીર તૈયાર ન હોય અને સીધું જ હેવી વેઇટ ઉઠાવવામાં આવે તો હૃદય પર ગંભીર તણાવ આવે છે.
૫. વધુ પડતી કસરતના ૫ મુખ્ય જોખમી પરિબળો
- ઓવરટ્રેનિંગ: રોજ કલાકો સુધી આરામ વગર તીવ્ર કસરત કરવાથી હૃદય નબળું પડે છે.
- અચાનક લોડ વધારવો: ધીમે ધીમે પ્રગતિ કરવાને બદલે અચાનક વજન વધારી દેવાથી કાર્ડિયાક લોડ વધે છે.
- પાણીની કમી: પરસેવાથી પાણી ઓછું થવાથી લોહી ઘટ્ટ થાય છે અને જોખમ વધે છે.
- ઊંઘ અને તણાવ: પૂરતી ઊંઘ ન લેવી અને માનસિક તણાવ એ હૃદય માટે ઝેર સમાન છે.
- સપ્લિમેન્ટનો ખોટો ઉપયોગ: ઘણા પ્રી-વર્કઆઉટમાં કેફીનનું પ્રમાણ ખૂબ વધારે હોય છે, જે હાર્ટ રેટને અસામાન્ય રીતે વધારી દે છે.
૬. કોને સૌથી વધુ ધ્યાન રાખવાની જરૂર છે?
જે લોકો લાંબા સમયથી બેઠાડુ જીવન જીવે છે અને અચાનક જીમ શરૂ કરે છે, તેમને સૌથી વધુ જોખમ છે. અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશન પણ કહે છે કે જે લોકો નિયમિત કસરત નથી કરતા, તેમના માટે અચાનક ભારે કસરત જોખમી બની શકે છે. ઉપરાંત, જેમના પરિવારમાં ૫૦ વર્ષથી ઓછી ઉંમરે હાર્ટ એટેકનો ઇતિહાસ હોય, ડાયાબિટીસ, હાઈ બીપી, કોલેસ્ટ્રોલ હોય, ધૂમ્રપાન કરતા હોય, તેમણે ખાસ કાળજી લેવી જોઈએ.
૭. જીમ જતા પહેલા આ તપાસ અવશ્ય કરાવો
અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશને રમતગમતમાં ભાગ લેતા પહેલા ૧૨-પોઇન્ટના કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર સ્ક્રીનિંગની ભલામણ કરી છે.
૮. સુરક્ષિત કસરત કેવી રીતે કરવી?
- વોર્મ-અપ અને કૂલ-ડાઉન: કસરત પહેલા ૧૦ મિનિટ વોર્મ-અપ અને પછી કૂલ-ડાઉન ફરજિયાત છે.
- ધીમે ધીમે પ્રગતિ: પહેલા અઠવાડિયે હળવી કસરત, પછી ધીમે ધીમે વજન વધારો.
- શરીરના સંકેતો સાંભળો: છાતીમાં દુખાવો, ચક્કર, અસામાન્ય શ્વાસ ચઢવો, જડબા કે ડાબા હાથમાં દુખાવો થાય તો તરત કસરત બંધ કરો.
- પાણી પીતા રહો: થોડા થોડા અંતરે પાણી પીતા રહો.
૯. જીમ સંચાલકોની જવાબદારી
અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશનની ગાઇડલાઇન મુજબ દરેક ફિટનેસ સેન્ટર પાસે ઇમરજન્સી પ્લાન હોવો જોઈએ. તેમાં તાત્કાલિક CPR, AED (ઓટોમેટેડ એક્સટર્નલ ડિફિબ્રિલેટર) મશીન અને ટ્રેઇન્ડ સ્ટાફ હોવો જરૂરી છે. નૌગાંવની ઘટનામાં જો તરત જ CPR અને AED મળ્યું હોત, તો કદાચ ડૉક્ટરનો જીવ બચી જાત. ગુજરાતના મોટાભાગના જીમમાં આ સુવિધા જ નથી, જે ખૂબ ચિંતાજનક છે.
૧૦. નિષ્કર્ષ: ડરવાની નહીં, સમજવાની જરૂર છે
કસરત હૃદયની દુશ્મન નથી, દોસ્ત છે. નિયમિત, સંતુલિત કસરતથી હૃદય મજબૂત બને છે. પરંતુ "No Pain, No Gain" ની ખોટી માનસિકતા જીવલેણ બની શકે છે. ડૉ. શાહીન રહેમાનની ઘટના આપણને એ જ શીખવે છે કે ફિટનેસનો અર્થ માત્ર સિક્સ પેક નથી, અંદરથી ફિટ હોવું વધુ જરૂરી છે.
તેથી જીમ જવાનું બંધ ન કરો, પણ સ્માર્ટ બનો. ડૉક્ટરની સલાહ લો, તપાસ કરાવો, અને સૌથી અગત્યનું - શરીરની સાંભળો. યાદ રાખો, સારું સ્વાસ્થ્ય એ દોડ નથી, એ એક સમજદારીભરી સફર છે.
-
૫૦અમર્યાદિત સામગ્રી શોધવા માટે વેબસાઇટ્સ!!! સંશોધન અને શૈક્ષણિક ૧. ગુગલ સ્કોલર - દરેક સંશોધન પત્ર જેની તમને ક્યારેય જરૂર પડશે ૨. JSTOR ૧૨...
