નીચે આપેલો વિડિયો YouTube પરથી સીધો એમ્બેડ કરવામાં આવ્યો છે. તમે તેમાં તમારો વિડિયો ID મૂકી શકો છો.
https://www.youtube.com/watch?v=abcd1234,
તો વિડિયો ID abcd1234 થશે.
https://www.youtube.com/watch?v=abcd1234,
તો વિડિયો ID abcd1234 થશે.
આસામના નૌગાંવમાં બનેલી એક ઘટનાએ આખા દેશને હચમચાવી દીધો છે. સીસીટીવી ફૂટેજમાં સ્પષ્ટ દેખાય છે કે ડૉક્ટર શાહીન રહેમાન જીમમાં ઘૂંટણિયે બેસીને કેબલ ક્રોસઓવર એક્સરસાઇઝ કરી રહ્યા હતા અને અચાનક મોંના બળે નીચે પડી ગયા. થોડી જ ક્ષણોમાં તેમનું મોત થયું. કારણ હતું - અચાનક આવેલો હાર્ટ એટેક. એક ડૉક્ટર, જે પોતે સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન રાખતો હોય, તેનું જીમમાં જ મોત થાય એ ઘટના અનેક સવાલો ઉભા કરે છે.
આ સવાલનો જવાબ હા અને ના બંનેમાં છે. મુંબઈની સર એચ.એન. રિલાયન્સ હોસ્પિટલના સ્પોર્ટ્સ મેડિસિન વિભાગના ડાયરેક્ટર ડૉ. આશિષ કોન્ટ્રાક્ટરનું કહેવું છે કે "વધુ પડતી કસરત સીધી રીતે હાર્ટ એટેકનું કારણ નથી બનતી." તેમના મતે, કસરત માત્ર એક ટ્રિગર તરીકે કામ કરે છે.
બીજી તરફ, યુનિવર્સિટી ઓફ ક્વીન્સલેન્ડ સહિતના અભ્યાસો કહે છે કે લાંબા સમય સુધી સતત ભારે એન્ડ્યોરન્સ એક્સરસાઇઝ હૃદયમાં અનિયમિત ધબકારા એટલે કે એરિથમિયા પેદા કરી શકે છે, જે ગંભીર કિસ્સામાં હાર્ટ એટેક તરફ દોરી જાય છે.
અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશન (AHA) અને અનેક કાર્ડિયોલોજી જર્નલના અભ્યાસો મુજબ, કસરત દરમિયાન હાર્ટ એટેકનું મુખ્ય કારણ Occult Heart Disease એટલે કે છુપાયેલી હૃદયની બીમારી છે.
જ્યારે આપણે તીવ્ર કસરત કરીએ છીએ, ત્યારે હૃદય પર લોડ વધી જાય છે, બ્લડ પ્રેશર અને હાર્ટ રેટ એકદમ વધી જાય છે. જો ધમનીમાં પહેલેથી ૭૦-૮૦% બ્લોકેજ હોય, તો આ અચાનક વધેલા દબાણથી પ્લાક તૂટી શકે છે અને લોહીનો ગઠ્ઠો બની જાય છે.
કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ડૉ. હનુમંથ રેડ્ડીએ ચેતવણી આપી હતી કે યુવાનોમાં અચાનક ભારે વર્કઆઉટ કરવાથી હૃદયની બીમારીઓ વધી રહી છે. આજકાલ સોશિયલ મીડિયાના પ્રભાવમાં આવીને ૨૦-૩૦ વર્ષના યુવાનો એક મહિનામાં બોડી બનાવવા માટે સ્ટેરોઇડ, પ્રી-વર્કઆઉટ સપ્લિમેન્ટ અને અતિશય હેવી લિફ્ટિંગ કરે છે. શરીર તૈયાર ન હોય અને સીધું જ હેવી વેઇટ ઉઠાવવામાં આવે તો હૃદય પર ગંભીર તણાવ આવે છે.
જે લોકો લાંબા સમયથી બેઠાડુ જીવન જીવે છે અને અચાનક જીમ શરૂ કરે છે, તેમને સૌથી વધુ જોખમ છે. અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશન પણ કહે છે કે જે લોકો નિયમિત કસરત નથી કરતા, તેમના માટે અચાનક ભારે કસરત જોખમી બની શકે છે. ઉપરાંત, જેમના પરિવારમાં ૫૦ વર્ષથી ઓછી ઉંમરે હાર્ટ એટેકનો ઇતિહાસ હોય, ડાયાબિટીસ, હાઈ બીપી, કોલેસ્ટ્રોલ હોય, ધૂમ્રપાન કરતા હોય, તેમણે ખાસ કાળજી લેવી જોઈએ.
અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશને રમતગમતમાં ભાગ લેતા પહેલા ૧૨-પોઇન્ટના કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર સ્ક્રીનિંગની ભલામણ કરી છે.
અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશનની ગાઇડલાઇન મુજબ દરેક ફિટનેસ સેન્ટર પાસે ઇમરજન્સી પ્લાન હોવો જોઈએ. તેમાં તાત્કાલિક CPR, AED (ઓટોમેટેડ એક્સટર્નલ ડિફિબ્રિલેટર) મશીન અને ટ્રેઇન્ડ સ્ટાફ હોવો જરૂરી છે. નૌગાંવની ઘટનામાં જો તરત જ CPR અને AED મળ્યું હોત, તો કદાચ ડૉક્ટરનો જીવ બચી જાત. ગુજરાતના મોટાભાગના જીમમાં આ સુવિધા જ નથી, જે ખૂબ ચિંતાજનક છે.
કસરત હૃદયની દુશ્મન નથી, દોસ્ત છે. નિયમિત, સંતુલિત કસરતથી હૃદય મજબૂત બને છે. પરંતુ "No Pain, No Gain" ની ખોટી માનસિકતા જીવલેણ બની શકે છે. ડૉ. શાહીન રહેમાનની ઘટના આપણને એ જ શીખવે છે કે ફિટનેસનો અર્થ માત્ર સિક્સ પેક નથી, અંદરથી ફિટ હોવું વધુ જરૂરી છે.
તેથી જીમ જવાનું બંધ ન કરો, પણ સ્માર્ટ બનો. ડૉક્ટરની સલાહ લો, તપાસ કરાવો, અને સૌથી અગત્યનું - શરીરની સાંભળો. યાદ રાખો, સારું સ્વાસ્થ્ય એ દોડ નથી, એ એક સમજદારીભરી સફર છે.
